نویسنده: مهندس علیرضا مرصوصی
در دنیای امروز، باتوجه به افزایش تنوع و پیچیدگی تولیدات و محصولات (قطعات، مجموعهها و …)، تعداد تولیدکنندگان و تامینکنندگان و همچنین حساسیت بر روی آنها، خریداران و مصرف کنندگان را ملزم میسازد تا به منظور اطمینان از صحت عملکرد و انطباق محصولات خریداری شده با معیارهای استاندارد، از خدمات بازرسی فنی در کلیه مراحل تهیه محصول بهرهمند شوند.
بازرسی فنی صرفا در مرحله تحویل گیری اقلام خریداری شده نیست، بلکه با استفاده از دانش فنی و تکنولوژی جدید در بازرسی، میتوان از مرحله ایده و طراحی محصول تا مرحله نصب، راهاندازی و اجرا از خدمات بازرسی فنی بهره برد.
در این مقاله سعی شده است ضمن آشنایی با انواع خدمات بازرسی و ارزیابی، موارد تاثیر گذار آن نیز ارائه گردد.
تعریف بازرسی
بررسی طراحی محصول، محصول، خدمات، فرآیند یا کارخانه و تعیین انطباق آنها با الزامات معین یا بر پایه قضاوت حرفهای (اظهار نظر تخصصی) با الزامات عمومی است.
انواع خدمات بازرسی فنی
خدمات بازرسی در چرخه شناسایی، ارزیابی، انتخاب، پیشتولید، تولید، پیش از بارگیری محصولات و سفارشات به تامینکنندگان عبارت است از:
– ارزیابی پیشصلاحیت تأمینکنندگان (SQE: Supplier Pre-Qualification Evaluation)
ارزیابی پیشصلاحیت تأمینکنندگان که معمولاً در نظامات ارزیابی تأمینکنندگان به ارزیابی اولیه نیز شهرت دارد، ارزیابی خوداظهاری تأمینکنندگان است که مورد راستیآزمایی قرار میگیرد. معمولاً این نوع از ارزیابی، خارج از سایت تأمینکننده انجام میشود و بیشتر به بررسی مستندات و مدارک ارسالی در کنار پرسشنامههای تکمیل شده آنان میپردازد.
– ممیزی ساده کارخانه (SFA: Simple Factory Audit)
در ممیزی ساده کارخانه باید قبل از هر خرید از یک فروشنده یا پیمانکار جدید، از مکان خلق یا تأمین سفارش انجام پذیرد.
هدف از انجام ممیزی ساده کارخانه دانستن این موضوع است که شما دقیقاً با چه کسی وارد معامله خواهید شد، بخصوص زمانی که قرار است وارد لیست تأمینکنندگان، سازندگان یا نمایندگیهای شما شود. ممیزی ساده کارخانه SFA تصویری کلی از شریک آینده کسب و کارتان به نمایش خواهد گذارد.
امتیاز اصلی این خدمت عبارتست از :
- جلوگیری از معامله با تأمینکنندگان کلاهبردار و بیتجربه
- مقایسه بین تأمینکنندگان بالقوه و انتخاب منابع مستعد و قابل ارتقاء
- بررسی گواهینامهها و پروانههای مورد نیاز برای تأمینکنندگان مشخص شده
- بررسی میزان تجربه تأمینکننده در تولید کالاهای هدفگذاری شده
– ممیزی گسترده کارخانه (EFA: Extensive Factory Audit)
این نوع ارزیابی، ممیزی گستردهای ایست که معمولاً قبل از آنکه شما قصد ارجاع یک سفارش به یک تأمینکننده جدید را داشته باشید، صورت میپذیرد.
هدف از انجام ممیزی گسترده کارخانه دانستن این موضوع است که شما دقیقاً با چه کسی وارد معامله خواهید شد، بخصوص زمانی که قرار است وارد لیست تأمینکنندگان، سازندگان یا نمایندگیهای شما شود. مبنای ارزیابی استاندارد ISO 9000 یا استاندارد ISO/TS16949 است. امتیاز اصلی این خدمت عبارتست از:
- جلوگیری از معامله با تأمینکنندگان کلاهبردار و بیتجربه
- مقایسه بین تأمینکنندگان بالقوه و انتخاب منابع مستعد و قابل ارتقاء
- بررسی گواهینامهها و پروانههای مورد نیاز برای تأمینکنندگان مشخص شده
- بررسی میزان تجربه تأمینکننده در تولید کالاهای هدفگذاری شده
- اخذ مشخصات کامل ساختار سازمانی، سازماندهی، فرآیند کیفیت و تجارب حرفهای
– ممیزی اجتماعی تأمینکنندگان
این ممیزی از آن جهت اهمیت دارد که مشخص میکند تأمینکننده تا چه اندازه به مسئولیتهای مدنی خود پایبند بوده و به آنها احترام میگذارد.
به منظور ارتقای تصویر شما به عنوان یک سازمان سازگار با وظایف اجتماعی، مسئول و قابل اعتماد، از این نوع ممیزی بهره میگیریم. این مرکز دارای نظامنامه استاندارد SA 8000 است، اما میتوانیم از الزامات افزوده شما در زمینههای ”جامعه دوستانه“ پیروی نماییم.
در این ممیزی مواردی همچون: کار کودکان و اتباع بیگانه غیر مجاز، کار اجباری، بهداشت و ایمنی، وجود شرایط تشکیل تشکلهای صنفی کارگری وفق مقررات و قوانین و قرارداد، تبعیض، شیوههای انضباطی، ساعات کارکرد و محیط زیست، پاداش و نظامهای مدیریتی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
– ارزیابی و انتخاب تأمینکنندگان (SES: Supplier Evaluation & Selection)
هدف از ارزیابی و انتخاب تأمینکنندگان یا به بیان بهتر منبعیابی، فرآهم آوردن یک رابطه مبتنی بر اعتماد پایدار میان کلیه ذینفعان کلیدی که در تحقق یک محصول مشارکت مینمایند، است.
برای پیادهسازی، استقرار و توسعه نظام منبعیابی مستقیماً با مدیران تولید ارتباط برقرار میشود. متخصصین با روشهای بهبود پایدار، متمایز و قابل توجه عملکرد، بهخوبی آشنایی داشته و برای یافتن راهحلهای مناسب گزینش و ارتقای منابع در کنار سازمان خواهند بود.
استراتژی فرآیند ارزیابی و انتخاب تأمینکنندگان، مبتنی بر آزمایش یک تأمینکننده پس از طی مراحل شناسایی و ارزیابی و نهایتاً انتخاب اوست. این آزمایش با سپرد
ن ساخت یک کالا یا ارایه خدمتی مورد نظر در یک بازه زمانی مورد قبول خواهد بود. در مواردی که به ساخت قطعات و مجموعهها مربوط میشود،
این آزمایش در قالب تولید محدود و با چیدمان کامل خط تولید اتفاق خواهد افتاد. کارشناسان و مهندسان در این فاصله بر اساس الزامات فنی، تأمینکننده را از منظر فرآیندی و محصولی مورد پایش قرار خواهند داد و نهایتاً مشکلات و ضعفهای احتمالی را استخراج و در قالب برگههای NCR وCAR به کارفرما (و در صورت دارا بودن مجوز از کارفرما به پیمانکار) منعکس مینمایند.
– بازرسی تائید فرآیند و نمونههای تولیدی پیشتولید (PPI: Pre-Production Inspection)
بازرسی پیش تولید (PPI)، پس از شناسایی و ارزیابی تأمینکنندگان/ شرکاء/ سازندگان و دقیقاً قبل از شروع تولید انبوه انجام میگردد. این بازرسی را میتوان در محل کارگاه/ کارخانه سازندگان یا در محل کار شریک تجاری به انجام رسانید.
هدف از بازرسی پیش از تولید، حصول اطمینان از این است که تأمینکنندگان الزامات و مشخصات سفارش شما را درک کرده و آمادگی کامل برای شروع تولید را دارند. کلیه بازرسیها بر اساس الزامات استاندارد ISO/IEC 17020:2012 انجام میگردد.
در فرآیند بازرسی پیش از تولید مواردی همچون: مواد اولیه و اجزای کلیدی سفارش شما، ارتباط بین کارفرما و تأمینکننده، میزان درک تأمینکننده از مفاهیم فنی سفارش شما، نمونهها، هزینهها، برنامهریزی تولید و فرآیندهای تولیدی و پشتیبان تولید، میزان کارآیی فرآیند کنترل کیفیت تأمینکننده و کارکنان تأثیرگذار بر کیفیت محصول مورد بررسی قرار میگیرند. بازرسی پیش از تولید، به شما کمک خواهد کرد تا خط تولید اولیه را بهگونهای تنظیم و مورد آزمون قرار دهید که تولید آن مطابق نمونههای طلایی تائید شده و مبنا صورت پذیرد.
– بازرسی اولین نمونه تولیدی (FAI: First Article Inspection)
بازرسی اولین نمونه تولیدی (FAI)، که کنترل کیفیت اولیه نیز نامیده میشود، معمولاً بلافاصله پس از اولین راهاندازی خط تولید انبوه و تولید اولین نمونههای تولیدی انجام میگردد. بازرسان در مرحله پیشرفت تولید محصول سفارش شده، بین ۱% تا ۱۰%، اعزام میشوند. این بازرسی معمولاً در کارخانه/ کارگاه محل تولید محصول صورت میپذیرد. بازرسیها بر اساس الزامات استاندارد ISO/IEC 17020:2012 انجام میگردد.
بازرسی اولین نمونه تولیدی، به شما کمک میکند که در ابتدای فرآیند تولید به دنبال پیدا کردن راهحل برای حل مشکلات تولیدی خود باشید. این خدمات به شما اجازه میدهد زمان کافی برای انجام اقدامات اصلاحی بر روی فرآیند تولید در اختیار داشته باشد. جهت بررسی توازن فرآیند تولید، بخصوص اینکه در شروع فرآیند تولید هیچگونه بازرسی پیش از تولیدی (PPI) انجام نشده باشد، این بازرسی کمک میکند که تأمینکننده همچنان جهت دقت در تولید با کیفیت، تحت فشار مداوم قرار داشته باشد.
– بازرسی حین تولید (DPI: During Production Inspection)
بازرسی حین تولید (DPI)، در محدوده زمانی از ۲۰% تا ۸۰% فرآیند تولید محصول انجام میگردد. بازرسان بستهبندی و محصولات آماده تحویل را بررسی میکنند. کنترل ظاهری (AQL)، کیفیت کار کارکنان تولید، اندازهگیریها، بررسی وزن، قابلیت دستهبندی، لوازم تولید، برچسب و آرم، بستهبندی و سایر آزمونها و الزامات خاص که بر اساس محصول و بازار آن باید بررسیشوند. چیدمان بسته قطعاتی که باید کنار هم بستهبندی شوند، و هرگونه شرایط خاص دیگر که ممکن است مورد درخواست شما باشد. کلیه بازرسیها بر اساس الزامات استاندارد ISO/IEC 17020:2012 انجام میگردد.
بازرسان برای بررسی کیفیت محصولات و بررسی انطباق آنها با استانداردها در حین فرآیند تولید وارد میشوند، تا اطمینان حاصل نمایند تولید مطابق برنامه انجام میشود. آنان حجم واقعی تولید را بازرسی میکنند تا از هرگونه تأخیر در ارسال محموله نهایی جلوگیری به عمل آید. برای بررسی اینکه فرآیند تولید در مسیر هموار کار میکند، بخصوص اگر هیچگونه بازرسی اولین نمونه تولیدی (FAI) در حین شروع فرآیند تولید، انجام نشده باشد. خدمات بازرسی حین تولید (DPI) به شما کمک میکند فشار بالادست بر تأمینکننده برای تولید با کیفیت را بهطور پیوسته نگاه دارید.
– خدمات دستهبندی عیوب مشاهده شده (DSS: Defect Sorting Service)
هدف از ارایه این خدمات، مرتب سازی عیوبی است که ممکن است در حین تولید با آن مواجه شویم (عیوب ظاهری، مشکلات عملکردی، یا عیوب و نواقص بستهبندی و …) .
خدمات دستهبندی عیوب در سازمان شما کمک خواهد کرد که کالاهای بد را از کالاهای خوب جدا کنید. این خدمات راهی کارآمد است برای شما که نیاز به دوبارهکاری کالاهای تولید شده توسط تأمینکنندهتان یا بررسی درصد عیوب محمولههایتان را دارید.
بعد از انجام یک بازرسی که به شکست کیفی محموله یا محمولههایی از کالایتان منجر شده است، بجای درخواست بازرسی ساده برای بازرسی مجدد همان محمولهها، بازرسان را فرابخوانید تا با تمرکز روی چند نکته تعیین تکلیف نشده، به اندازه چند کارتن جداسازی شده از سایر اقلام سالم (با تعداد نفر روز بازرسی کاهش یافته) اقدام نمایند.
از آنجا که خدمات دستهبندی عیوب، تنها راه تائید دوبارهکاری اقلام معیوبی است که توسط تأمینکننده ساخته شدهاند، بنابراین جداسازی درست آیتمهای دارای عیوب و نواقص موضوع مهمی است. تمرکز گروه بازرسی بر روی تامینکننده شما بهگونهای خواهد بود که اطمینان حاصل نمایند، هیچ محموله معیوبی برای شما حمل نگردد.
– بازرسی پیش از حمل (PSI: Pre-Shipment Inspection)
بازرسی پیش از حمل (PSI)، که بازرسی اتفاقی (Random) نهایی (FRI) یا کنترل کیفیت نهایی، نیز خوانده میشود، زمانی اتفاق میافتد که حداقل ۸۰% محصول آماده و در کارتنهای ارسال محموله، بستهبندی شده باشند. با این حال، شما میتوانید در زمان ارسال اعلام محموله (Notification)، بازرسی محمولههای ۱۰۰% آماده تحویل را درخواست کنید. بازرسی پیش
از حمل در محل تولید آن محموله انجام میگردد، یا در بعضی از حالات، میتواند در بارانداز، اسکله و هر محل دیگری که کارفرما درخواست نماید انجام پذیرد. کلیه بازرسیها بر اساس الزامات استاندارد ISO/IEC 17020:2012 انجام میگردد.
در طول بازرسی پیش از حمل، همه آنچه در محل تولیدکننده قابل کنترل کردن باشد کنترل میشود: کنترل ظاهری (AQL)، مهارت ساخت، ایمنی و قابلیت کالا، مقدار، دستهبندی، رنگ/ اندازه/ وزن، لوازم جانبی، برچسب و آرم، بستهبندی و چیدمان قطعاتی که باید کنار هم بستهبندی شوند، و هرگونه شرایط خاص دیگر که ممکن است مورد درخواست باشد.
– پایش فرآیند تولید PM: Production Monitoring
در خدمات پایش فرآیند تولید (PM)، کارفرما اطمینان حاصل میکند که کارکنان مرتبط با فرآیند تولید، برای تولید محصولاتش بهدرستی آموزش دیدهاند.
خطوط مختلف تولید و فرآیندهای تولید تأمینکنندگان بررسی شده و پایش فرآیند تولید در طول فرآیند انجام میگردد. شما باید تعداد نفر روز مورد نیاز یا تخصصهای بازرسی را که برای این کار مناسب میدانید در نظر بگیرید.
عمده کمکی که در پایش فرآیند تولید میتوان ارایه نمود، تنظیم خطوط تولید است. این خدمت زمانی ارایه میشود که بازرسی اولین نمونه تولیدی (FAI) انجام شده باشد و قابل اجرا، قبل از بازرسی و قبل از ارسال محموله (PSI) خواهد بود.
پایش فرآیند تولید در هر زمان مادامی که کالا در حال تولید است، امکانپذیر است. توصیه ما این است، پس از پشت سر گذاردن ۱۰% از تولید یا پس از وقوع شکست در بازرسی خط تولید، پایش فرآیند تولید را به اجرا گذارید.
– بازرسی بارگیری محمولهها (CLI: Container Loading Inspection)
بازرسی بارگیری محمولهها (CLI) قبل از آنکه تأمینکننده/ سازنده/ تولیدکننده اجازه بارگیری کالا را داخل کانتینر داشته باشد، انجام میگردد. هدف این است که بر فرآیند بارگیری نظارت شود. بازرسی بارگیری محمولهها معمولاً در محل سازنده کالا اتفاق میافتد. البته این بازرسی میتواند در محل بارانداز شما نیز صورت پذیرد.
بررسی تعدادی محموله، بررسی فهرست محتوای بستهبندی (پکینگلیست)، وضعیت حامل بار (کانتینر)، بررسی فرآیند بارگیری (وضعیت پالتها، جعبههای چوبی، کارتنها، نحوه پر کردن و چیدمان جعبهها و …)، نگاه سریع به بستهبندیها و بستههای مرتبط به هم کالاهای شما که باید کنار هم در یک جعبه چیده شوند.
لطفاً توجه داشته باشید که برای تکمیل بازرسی و کنترل کیفیت ما بر روی مشخصات محصول، برچسبزنی و علامتگذاری و نمونهبرداری کنترل ظاهری و ابعادی بر اساس A
QL، شما باید درخواست بازرسیهای استاندارد از قبیل بازرسی پیش ارسال محموله (PSI)، یا بازرسی
حین تولید (DPI) را بنمایید. از آنجا که محمولههای شما قرار است برای چند روز یا چند هفته در سفر باشند، تا به مقصد نهایی برسند، بازرسی بارگیری محمولههای شما، عدم آسیبدیدگی در اثر بارگیری و حمل و نقل محصولاتتان را تضمین خواهد نمود.
فرآیند بازرسی
